Vranjska gradska pesma i širi kulturni kontekst (2)

Očuvanjem i negovanjem Vranjske gradske pesme, ujedno se čuva i tradicionalna odeća, karakteristična za Vranje i njegovu okolinu, čiji se delovi vrlo često na ovaj ili onaj način spominju u samim pesmama.

Budući da se, takođe, u Vranjskim gradskim pesmama vrlo često i detaljno spominju delovi ambijenta i arhitekture, koji čine sastavni deo života samih junaka ovih pesama, Vranjska gradska pesma nam tako održava sećanje na kulturu i urbani, tj. arhitekstonski kontekst u kome se živeli stanovnici grada Vranja u drugoj polovini 19. i početkom 20. veka.

Preko Vranjske gradske pesme, tj. tekstova ovih pesama, stičemo jasan uvid u vranjsku gradsku kulturu, te naročito neke njene posebne aspekte, kao što su: igra, govor, tradicionalna svadba, slave itd.

Negovanjem Vranjske gradske pesme tako ujedno negujemo i karakterističan vranjski dijalekat, tj. mnogobrojne kulturne običaje, koji nažalost danas sve više zamiru.

Pod uticajem modernih muzičkih žanrova u narodnoj muzici, koji uveliko afirmišu naše nacionalne televizije, u medijima i javnom životu ima sve manje prostora za vranjsku narodnu muziku, na lokalnom, ali i na nacionalnom nivou.

Moderni instrumenti, takođe, snažno potiskuju tradicionalne instrumente na kojima se ova vrsta muzike tradicionalno izvodila.

Budući da se radi o žanru koji nije komercijalan, sve je manje muzičara koji uopšte ispoljavaju želju da se bave ovom muzikom.

Otuda se smatra dodatno potrebnim da se postojeći nosioci ovog kulturnog nasleđa institucionalno podrže u svojoj delatnosti.

U tom smislu gradska vlast treba da sistematski radi na tome da što više daje podsticaj privatnom i javnom izvođenju i slušanju ove vrste muzike, tj. da što više podstaknu organizaciju koncerta, školskih i javnih predavanja naročito mlađim naraštajima.

Budući da u Muzičkoj školi Stevan Mokranjac u Vranju ne postoji odsek za tradicionalno narodno pevanje i tradicionalne instrumente, i budući da je sve manje ljudi koji poznaju ovu vrstu muzike, u budućnosti će biti sve teže da se ona uopšte uči i prenosi s generacije na generaciju.

Nažalost, relevantne institucije se ne uključuju sistematski u zaštitu i razvoj Vranjske gradske pesme.

Takođe, dodatni problem predstavlja činjenica da je sve manje starijih muzičara od kojih se Vranjska gradska pesma može učiti.

Dodatnu teškoću predstavlja ugroženost lokalnog dijalekta.

Vranjski govor je pod udarom lingvističkih procesa koji su opšta karakteristika savremenog sveta, u kome elektronski mediji i svakodnevni kolokvijalni jezik transformišu arhaične forme govora, u kojima su nastajale pesme koje čine Vranjsku gradsku pesmu.

To je proces na koji je vrlo teško delovati.

Trenutno se čini da su jedini faktori aktivne zaštite Vranjske gradske pesme, zapravo sâmi muzičari, koji nastoje da organizuju što je moguće više koncerata i da učestvuju što je češće moguće u medijskim nastupima, ne bi li popularizovali Vranjsku gradsku pesmu.

Nažalost, u Vranju ne postoji institucija koja se sistematski bavi zaštitom vranjskog muzičkog nasleđa.

Međutim, u gradu se ipak dešavaju događaji koji sporadično pomažu očuvanje Vranjske gradske pesme, npr. muzički festivali „Stari dani“, „Dani Vranja“ i muzičko-folklorna manifestacija „Etno sajam“.

Ona na čemu bi u ovom smislu nadalje trebalo raditi su organizacije seminara, predavanja, uvođenje Odseka za tradicionalno pevanje i pojedine tradicionalne instrumente u lokalnoj Muzičkoj školi, pokretanje specijalnih radio i TV emisija o Vranjskoj gradskoj pesmi na lokalnim televizijskim i radio stanicama...

Kao i stavljanje Vranjske gradske pesme na listu ponude kulturnih sadržaja grada Vranja, objavljivanje CD-a sa snimcima starijih pevača koji su izvodili ovu muziku, otkup CD-a koje današnji muzičari i grupe objavljuju, jer bi im na taj način nadležne gradske institucije direktno pomogle u delovanju.

Sve u svemu, da bi se lokalno muzičko nasleđe očuvalo i dalje razvijalo potreban je vrlo ogranizovan i sistematski napor nadležnih gradskih institucija.

U suprontom će Vranjska gradska pesma vremenom gubiti na značaju, a njeno očuvanje i razvijanje zavisiće isključivo od indivudualnog napora pojedinaca, koji su neposredni nosioci ovog lokalnog elementa nematerijalnog kulturnog nasleđa.

Tekstovi u sklopu projekta „Priče o vranjskoj pesmi“ sufinansirani su sredstvima iz budžeta Grada Vranja. Mišljenja, stavovi i zaključci izneti u tekstovima su isključiva odgovornost portala Vranje News i autora i ne odražavaju mišljenja i stavove lokalne samouprave Vranja.

Najnovije vesti

Foto ustupljena fotografija www.vecteezy.com Katar ponovo najbolji u Aziji »

Vranje - U Kataru je po osamnaesti put održan Azijski kup, smotra najboljih fudbalskih selekcija Azije. Ovo kontinentaln...